Τυπικά Πέτρου & Δύναμις Συνειθισμένον. Θρ.Στανίτσας-Νικ.Ξύδας-Πρίγκηπος 1963

Αναρτούμε τα Τυπικά της Θ.Λειτουργίας στην μελοποίηση του Διδασκάλου Πέτρου καθώς και το Δύναμις του Τρισαγίου γνωστόν ως "Το Συνειθισμένον" μέλος αρχαίον το οποίον μετέγραψε εις την γραφήν του ο Πέτρος και εξ αυτής μεταγράφηκε  εις την σημερινήν εν χρήσει μέθοδον, όπως τα έψαλλαν το 1963 στην νήσο Πρίγκηπο ο αείμνηστος Αρχων Πρωτοψάλτης της Μ.Ε κυρ Θρασύβουλος Στανίτσας και ο επίσης αείμνηστος  Πρωτοψάλτης της Μητροπόλεως Πριγκηποννήσων κυρ Νικόλαος Ξύδας.

Αμφότερες οι εν λόγω ηχογραφήσεις προέρχονται από έναν δίσκο ακτίνας (cd) που εξέδοσε η Ιερά Μητρόπολις Πριγκηποννήσων με ολόκληρη την ακολουθία που έγινε την Κυριακή των Πατέρων του 1963,όπου χοροστάτησε ο τότε Σεβ/τος Μητροπολίτης Πριγκ/σων Δωρόθεος, λειτούργησε ο αείμνηστος Πρωτοπρεσβύτερος Αθ.Τσούμαρης και Διάκονος τότε ο σήμερον Μέγας Πρωτοπρεσβύτερος π.Γεωρ.Τσέτσης.

Σημείωση (α) Διαχειριστού ΟΦΕΛΠ Παν.Τζανάκου:
Για τον αείμνηστο κυρ Θρασύβουλο Στανίτσα έχουν γραφεί πάμπολλες βιογραφίες είναι γνωστός σε όλους και είναι περιττό να γράψω κάτι ακόμα.Ομως με την παρούσα ηχογράφηση είναι ευκαιρία να γράψω μερικά βιογραφικά στοιχεία γιά τον αείμνηστον Νικόλαο Ξύδα. Και αυτό γιατί ακούγοντάς τον αμέσως μάς μεταφέρει στον παλαιό Κ/Πολίτικον τρόπο εν τω ψάλλειν,με το ιδιάζον ύφος και την μεγαλοπρέπεια, στοιχεία που πλέον είναι δυσεύρετα ή εξέλιπον οριστικά.

Ο κυρ Νικόλαος Ξύδας ήταν γέννημα θρέμμα παιδί της Πριγκήπου. Γεννήθηκε το 1908 και απεβίωσε πλήρης ημερών το 1997.Υπήρξε μαθητής του Κων/πολίτου Πρωτοψάλτου Δημήτρη Στρατόπουλου.
Εργαζόταν ως ιδιωτικός υπάλληλος σε εταιρεία στο Εμίνονου

Στην παρούσα φωτογραφία (από κοπή Βασιλόπιτας) εικονίζονται πέραν των κληρικών και οι Ψάλτες της Πριγκήπου, οι οποίοι είχαν και άλλα καθήκοντα απέναντι στην κοινότητα και ήταν μέρες που η Πρίγκηπος είχε ακόμα μεγάλο αριθμό ομογενών μονίμων κατοίκων. Την φωτό μας παρεχώρησε η δραστήρια σημερινή πρόεδρος της Κοινοτητος,ελλογ. δίδα Αγνή Νικολαϊδου, θυγατέρα του τότε προέδρου.

Εψαλλε σε διάφορες εκκλησίες -κυρίως στην Χάλκη και στην Πρίγκηπο- είτε ως αριστερός είτε ως Πρωτοψάλτης. Ηταν δραστήριο μέλος τόσο στα κοινοτικά της Πριγκήπου, όσον και στα ψαλτικά της Κ/πολης.Είχε ιδιαίτερα φιλικές σχέσεις και με τους δύο περίφημους αείμνηστους Αρχοντες Πρωτοψάλτες που μεσουράνησαν τον προηγούμενο αιώνα Κων/νο Πρίγγο και Θρασύβουλο Στανίτσα.

Παρατίθενται και δύο ιδιόγραφα σημειώματά του στα οποία αναφέρει και τους ψάλτες που έψαλλαν στην Πρίγκηπο αλλά και την δική του ψαλτική πορεία. Και είναι τόσο μα τόσο συγκινητικό να τελειώνει το σημείωμά του με την φράση "Από εξι χρονών που είπα τον Απόστολο των Χριστουγέννων,έψαλλα 80 χρόνια που φαίνεται ρεκόρ.Εψαλλα τον Θεόν μου έως που υπήρξα".

Πρός το τέλος της ψαλτικής του δραστηριότητος και της ζωής του τιμήθηκε από την Ιερά Μητρόπολη Πριγκηποννήσων με το οφίκιο του Αρχοντος Πρωτοψάλτου της Μητροπόλεως.
Θα ήταν παράλειψή μου να μην αναφέρω ότι τις πληροφορίες, όλα τα παραπάνω στοιχεία γιά τον Ν.Ξύδα αλλά και την ηχογράφηση, μου τα παρεχώρησε ως μνημόσυνόν του, ο μουσικολογιώτατος Σεβ/τος Μητροπολίτης Καλλιουπόλεως και Μαδύτου κ.κ.Στέφανος,ο οποίος υπήρξε μαθητής του και αριστερός του Ψάλτης στην Πρίγκηπο γιά περίπου μία τριετία και που μάλλον συνεχίζει την παράδοση που αναφέρει ότι η Μητρόπολίς του ήταν "Γη φιλόμουσων και φιλοπρόοδων λογάδων και εκκλησιαστικών ανδρών του Ρωμαίϊκου γένους...".

Ολόκληρη η ηχογράφηση σε δύο μέρη υπάρχει στην ιστοδιεύθυνση:  Ε Δ Ω

Επι Σοι χαίρει-Την γαρ Σην μήτραν-(αρχαίον) Ερμηνεία:Παναγιώτης Νεοχωρίτης

Κύκλος:Αρχαία μέλη εξηγηθέντα από Πέτρο Πελοποννήσιο

Στα πλαίσια του ανωτέρω κύκλου,παραθέτουμε σήμερα ένα από τα πλέον γνωστά και μέχρι σήμερα αδιακόπως ψαλλόμενο αρχαίο μέλος,το οποίον εξήγησε στην γραφή του ο Διδάσκαλος Πέτρος και εξ αυτής το μετέφεραν στην εν χρήσει σήμερον γραφή οι εξηγητές Γρηγόριος και Χουρμούζιος.

Πρόκειται γιά το μεγαλυνάριον πού ψάλλεται αντί Αξιον εστίν κατά την Θείαν Λειτουργίαν του Μεγάλου Βασιλείου "Επί Σοι χαίρει-Την γαρ Σην...".Ενα μέλος αρχαίο πανέμορφο αλλά και λίαν απαιτητικό γιά κάθε ερμηνευτή Ψάλτη.

Ενταύθα παραθέτουμε την ερμηνεία του από τον νέο Αρχοντα Πρωτοψάλτη της Μεγάλης Εκκλησίας κ.Παναγιώτη Νεοχωρίτη και προέρχεται από την ραδιοφωνική μετάδοση που έγινε από τον Πάνσεπτο Πατρ.Ναό στο Φανάρι κατά την Κυριακή της Ορθοδοξίας 5-3-2017.

Πολλά έχουν γραφεί γιά την προέλευση, τον ήχο και την μορφολογία του εν λόγω ύμνου. Η πλέον εμπεριστατωμένη μορφολογική προσέγγιση είναι αυτή του σεβαστού και χαλκέντερου Καθηγητού κ.Γρηγορίου Στάθη που δημοσιεύτηκε στο τελευταίο τεύχος του περιοδικού "Ανατολής το Περιήχημα" και προτείνουμε σε κάθε μουσικό Ψάλτη να την αναζητήσει και να την διαβάσει.

Χαίρετε εν ειρήνη.

ΟΦΕΛΠ

Τον Δεσπότην-(κατά τον ασπασμόν)-Μέλος αρχαίον-εξήγηση ΠΕΤΡΟΥ Ερμηνεία:Παναγιώτης Νεοχωρίτης

Κύκλος:Αρχαία μέλη εξηγηθέντα από Πέτρο Πελοποννήσιο

Ο Διδάσκαλος Πέτρος εκτός από το τεράστιο και πολύτιμο γιά την Ψαλτική Τέχνη μελοποιητικό του έργο,προσέφερε άλλη μία σπουδαία παρακαταθήκη. Εξήγησε από την παλαιά αρχαία γραφή στην δική του (η οποία είναι κατά βάσιν η μητέρα της σήμερον εν χρήσει μεθόδου που επινοήθηκε από τους τρείς) και τις περισσότερες σπουδαίες συνθέσεις τών μεγάλων και βασικών μελοποιών τής Ψαλτικής και προ τής αλώσεως έως και του Κουκουζέλη. Σε πάμπολλους κώδικες με την γραφή του συναντούμε την φράση "Κεκραγάρια κατ ήχον παλαιά άτινα εξηγήθησαν παρά τού Λαμπαδαρίου κυρ Πέτρου τού Πελοποννησίου" ή σε Ανοιξαντάρια μεγάλα κλπ κλπ. Μάλιστα στην κεντρική εικόνα της ιστοσελίδας μας φαίνεται μία τέτοια εξήγηση από κώδικα. Το ποία παλαιά μέλη εξήγησε αναφέρονται στο συνοπτικό σύγγραμμα τού Διαχειριστού τού ΟΦΕΛΠ με το έργο του Πέτρου πού αναρτήσαμε παλαιότερα Ε Δ Ω

Αποφασίσαμε μερικές από τις παλαιές σπουδαίες συνθέσεις πού εξήγησε ο Διδάσκαλος Πέτρος να τις μεταφέρουμε με ερμηνείες διαφόρων,όπου στο σχετικό βίντεο θα ακούγεται η ερμηνεία και θα φαίνεται τόσο η γραφή του Πέτρου,όσον και η εξήγηση στην σημερινή γραφή.

Ξεκινούμε με τον πλέον γνωστό σε όλους τούς Ψάλτες ύμνο "Τον Δεσπότην και Αρχιερέα" πού ψάλλεται κατά τον ασπασμόν τών εικόνων από τον μέλλοντα να λειτουργήσει Αρχιερέα. Ο εν λόγω ύμνος ψάλλεται μέχρι σήμερα σχεδόν αναλλοίωτος, εκτός από την επικρατήσασα άγνωστον από πότε, τακτική το ακροτελεύτιο "Εις πολλά...." να το ψάλλει ο αριστερός Ψάλτης σύντομο σε Β ήχο και όχι όπως είναι στο αρχικό αρχαίο κείμενο τού ύμνου.

Εχουν γραφεί πάρα πολλά γιά τις δυσκολίες τού εν λόγω ύμνου,γιά τα διαστήματα για τις φθορές και πολλά άλλα. Οι δε ηχογραφήσεις είναι αμέτρητες με όλων των ειδών ερμηνευτές και μάλιστα μερικές πολύ παλαιές.

Εμείς επιλέξαμε να τον παρουσιάσουμε με ερμηνεία τού Πρωτοψάλτου κ.Παναγιώτη Νεοχωρίτη,ο οποίος είναι τώρα Τοποτηρητής Πρωτοψάλτης τού Πανσέπτου Πατριαρχικού Ναού. Και την επιλέξαμε αφ' ενός επειδή πραγματικά ερμηνεύει με απόλυτη αυτοπεποίθηση αλλά και σεβασμό τον ύμνο,αναλύοντας πλήρως όλα τα σημαδόφωνα αλλά χωρίς υπερβολές και περιττές επιδείξεις και αφ' ετέρου επειδή είναι από "ζωντανή" ηχογράφηση εν ώρα ακολουθίας,εκεί στην ΚωνΠολη στον τόπο πού μελοποιήθηκε και πού εξηγήθηκε και ψάλλεται αιώνες τώρα.

Χριστός Ανέστη-Καλή συνέχεια.

ΟΦΕΛΠ