Νέος Αρχων Λαμπαδάριος της Μ.τ Χ Ε

Κατά το τέλος του εσπερινού τής εορτής των Χριστουγέννων (24-12-2016), στον Πάνσεπτο Πατριαρχικό Ναό της Μεγάλης Εκκλησίας, στο Φανάρι της Κων/Πολης, ο Παναγιώτατος Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ Βαρθολομαίος, χειροθέτησε σε Αρχοντα Λαμπαδάριο της Μεγάλης Εκκλησίας τον μέχρι τούδε Α' Δομέστικον των Πατριαρχικών αναλογίων κ.Στυλιανόν Φλοίκον.
Το εν λόγω ψαλτικό οφίκιο (όπως βεβαίως και το τού Αρχοντος Πρωτοψάλτου) είναι έμφορτο ευθύνης. Και μόνο αν αναλογισθούμε ότι σε αυτό το ίδιο στασίδι έψαλλε και μελοποιούσε ο Διδάσκαλος Πέτρος το αντιλαμβανόμαστε πλήρως.
Ως ΟΦΕΛΠ θέλουμε να ευχηθούμε -όπως πράξαμε και γιά τον προ μηνός χειροθετηθέντα Αρχοντα Πρωτοψάλτη κ.Παν.Νεοχωρίτη στον νέον Αρχοντα Λαμπαδάριο καλή δύναμη και να ψάλλει όσο του είναι δυνατόν τα από αιώνες ψαλλόμενα στον ΠΠΝ μέλη τού Πέτρου και άλλων κλασικών μελοποιών.
Παραθέτουμε την ιστοδιεύθυνση όπου αναρτήθηκαν η προσφώνηση του Πατριάρχου και η αντιφώνηση του νέου Αρχοντος Λαμπαδαρίου:

http://fanarion.blogspot.gr/2016/12/blog-post_47.html

http://fanarion.blogspot.gr/2016/12/blog-post_85.html

Ως ΟΦΕΛΠ και έχοντας αποδείξει όλα αυτά τα χρόνια δραστηριότητάς μας με αναρτήσεις, ηχητικά, σχόλια και επισημάνσεις ότι ενδιαφερόμαστε λίαν γιά τα ψαλτικά του Οικουμενικού μας Πατριαρχείου και το Πατριαρχικόν είδος και ύφος ψαλσίματος, θέλουμε να επισημάνουμε ότι η αντιφώνηση του νέου Αρχοντος Λαμπαδαρίου τουλάχιστον μας ξένισε. Αφησε πάμπολλα υπονοούμενα, αναφέρει κάποια υπακοή πού "υποχρεώθηκε" να κάμει στο γραφείο του Πατριάρχου, δεν αναφέρθηκε ουδόλως ούτε και από λόγους αβρότητος στον Αρχοντα Πρωτοψάλτη και στην συνεργασία μαζί του και επιμένει σε κάποια αφηρημένα περί "ζηλωτικής" διαφύλαξης των πατροπαράδοτων, λές και τάχα μου όλοι οι άλλοι υπηρετούντες από οποιαδήποτε θέση στο Πατριαρχείο τα υπονομεύουν. Και όλα αυτά ενώπιον τού χειροθετήσαντος αυτόν Οικουμενικού Πατριάρχου.
 Ευχόμεθα τα λεχθέντα και υπονοηθέντα να προήλθαν από κάποια προσωπική πικρία και να παρέλθουν σύντομα και να συνδιακονήσει εν ταπεινώσει και μαθητεία με τον Αρχοντα Πρωτοψάλτη γιά το καλό της Ψαλτικής, αφού το Φανάρι αποτελεί το τελευταίο μετερίζι της.
Χαίρετε εν ειρήνη
ΟΦΕΛΠ

Γιά την μέρα πούναι σήμερα.
             Και γιά εγκάρδιες ευχές.

                                   Παραδοσιακά κάλαντα.
     Και μάλιστα ερμηνευμένα από Πρωτοψάλτη.
Γιατί μάλλον μόνο ψάλτες μπορούν ακόμα να ερμηνεύσουν αυτού τού είδους κάλαντα.......
 
                        Καλά Χριστούγεννα.
         Καί καλή δύναμη στους ψάλλοντας.
 
Ο Φ Ε Λ Π 

 

Καλοφωνικόν Ειρμολόγιον [εκδ.1835]-Εξήγηση Γρηγορίου Πρωτοψάλτου.

Το καλοφωνικόν ειρμολόγιον είναι ένα από τα σπουδαία παλαιά κλασικά βιβλία.Περιέχει σπουδαίους καλοφωνικούς ειρμούς και κρατήματα διαφόρων μεγάλων μελοποιών,μεταξύ αυτών και μερικούς τού Διδασκάλου Πέτρου.
Το εν λόγω βιβλίο σκανάρισε το Πανεπιστήμιο Κρήτης και διατίθεται δωρεάν από την ανέμη.
Ο διαχειριστής του ΟΦΕΛΠ το σελιδοποίησε ως πρός τα περιεχόμενα γιά εύκολη ηλεκτρονική ανάγνωση αλλά και γιά ευχερή ανεύρεση κάθε ύμνου σε όσους χρησιμοποιούν τάμπλετ.
Οσοι ενδιαφέρονται μπορούν να το κατεβάσουν από  Ε Δ Ω
Καλά ψαλσίματα.... και καλή συνέχεια.
ΟΦΕΛΠ

Ο ΠΑΝΣΕΠΤΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΣΤΟ ΦΑΝΑΡΙ

 Μεγάλη είναι η ιστορία του πανσέπτου Πατριαρχικού Ναού του Αγίου Γεωργίου, στο Φανάρι, στην Κωνσταντινούπολη. Μόνο οι ιστορικές στιγμές αν καταγραφούν, θα χρειαστούν πάρα πολλές σελίδες.

Εμείς εδώ θα προσπαθήσουμε να κάνουμε μια σύντομη περιγραφή γνωριμίας, με αφορμή την εορτή του Αγίου Γεωργίου, στον οποίο είναι αφιερωμένος ο Πατριαρχικός Ναός.Μετά από πολλές περιπέτειες και μετακινήσεις από το έτος 1600 ο Πατριαρχικός Ναός εγκαταστάθηκε μόνιμα στον Άγιο Γεώργιο Φαναρίου, επί πατριαρχείας Ματθαίου του Β΄.

Κατά την παράδοση στο Φανάρι υπήρχε ένας μικρός ναός, που αποτελούσε το Καθολικό μικρής γυναικείας μονής.

Ο Πατριάρχης Τιμόθεος το 1614 ξανάκτισε το ναό, ενώ το 1720 ο Πατριάρχης Ιερεμίας ο Γ΄ οικοδόμησε ένα μεγαλύτερο Ναό.

Το 1798 ο Πατριάρχης Γρηγόριος ο Ε΄ πρόσθεσε στο Ιερό Βήμα δύο Άγιες Τράπεζες, μία στο νότιο και μία στο βόρειο κλίτος.

Το νότιο κλίτος αφιερώθηκε στην Αγία Ευφημία και στην Παναγία την Παμμακάριστο της οποίας η ιστορική εικόνα βρίσκεται εκεί.

Στο κλίτος αυτό στο νότιο τοίχο, δίπλα στην ψηφιδωτή εικόνα του Προδρόμου είναι μέρος της στήλης της φραγγελώσεως, όπου δέθηκε και μαστιγώθηκε ο Χριστός.

Σε μαρμάρινες βάσεις είναι τοποθετημένες οι λάρνακες  με τα λείψανα των Αγίων Ευφημίας, Σολομονής και Θεοφανούς. 

Το βόρειο κλίτος αφιερώθηκε στους Τρεις Ιεράρχες. Σ’ αυτό το κλίτος  βρίσκεται και η εικόνα της Παναγίας της Κυζίκου, που είναι γνωστή ως Παναγία η Φανερωμένη.

Σ’ αυτό το κλίτος βρίσκονται από το Νοέμβριο του 2004 δύο αλαβάστρινες λειψανοθήκες, με ιερά λείψανα των Αγίων Πατριαρχών Κωνσταντινουπόλεως Γρηγορίου του Θεολόγου και Ιωάννου του Χρυσοστόμου.

Τα λείψανα των δύο Αγίων βρισκόντουσαν στην Ρώμη και με την φροντίδα του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου προσφέρθηκαν από τον Πάπα Ρώμης Ιωάννη-Παύλο τον Β΄, στο Οικουμενικό Πατριαρχείο.

Παρέμβαση στο κτίριο του Πατριαρχικού Ναού έγινε στις αρχές του 18ου αιώνα, από τον Πατριάρχη Γρηγόριο τον ΣΤ', ο οποίος αύξησε το ύψος του Ναού το οποίο μέχρι τότε έφτανε στο ύψος του άμβωνα, όπως είναι σήμερα.

Ανακαινίσεις έγιναν και από τον Πατριάρχη Ιωακείμ Γ΄ (α΄1878-1884, β΄1901-1912). Σήμερα με την φροντίδα της Α.Θ.Π. του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου συνεχίζεται η συντήρηση και ανακαίνιση του Πανσέπτου Πατριαρχικού Ναού και των κειμηλίων του.

Ο  Πατριαρχικός Ναός του Αγίου Γεωργίου είναι τρίκλιτη Βασιλική. Το κεντρικό κλίτος, που είναι το μεγαλύτερο, χωρίζεται από τα δύο άλλα με κίονες.    

Στο νάρθηκα σε δύο ξυλόγλυπτα προσκυνητάρια υπάρχουν εικόνες του Αγίου Γεωργίου και του Προφήτη Ηλία. Αριστερά είναι το παγκάρι με τα κεριά και δεξιά ένα άλλο παγκάρι, το οποίο δεν χρησιμοποιείται αλλά φυλάσεται ως κειμήλιο περίτεχνο, κατασκευασμένο από ξύλο και ελεφαντόδοντο.

Ο κυρίως ναός χωρίζεται από το Ιερό Βήμα με υπέροχο ξυλόγλυπτο επιχρυσωμένο τέμπλο.

Στο Ιερό Βήμα δεσπόζει επιβλητικά η Αγία Τράπεζα, πίσω από την οποία βρίσκεται το Σύνθρονο, με τον μαρμάρινο Πατριαρχικό Θρόνο.

Στο ενδιάμεσο μεταξύ Αγίας Τραπέζης και Συνθρόνου βρίσκεται κρεμασμένη αργυρά σφαίρα, μέσα στην οποία φυλάσεται το αρτοφόριο με τον Άγιο Άρτο.

Πίσω από την Αγία Τράπεζα είναι τοποθετημένος ο Τίμιος Σταυρός με αγιογραφημένο επάνω του, τον Εσταυρωμένο.

Στο τέμπλο δεξιά στην εικόνα του ο Χριστός απεικονίζεται ως «η Άμπελος η Αληθινή» και ακολουθούν οι εικόνες του Προδρόμου, των Αγίων Γεωργίου και Δημητρίου, η ψηφιδωτή εικόνα της Παναγίας της Παμμακαρίστου, η Αγία Ευφημία και σε ξεχωριστό προσκυνητάρι η ψηφιδωτή εικόνα του Προδρόμου, ο Άγιος Σπυρίδων, η εις Άδου Κάθοδος και ο Άγιος Νικόλαος.

Από την αριστερή πλευρά η εικόνα της Παναγίας ως «Ρίζα  του Ιεσσαί» και  συνεχίζει η εικόνα του Αγίου Γεωργίου, του Αγίου Νικολάου, της Παναγίας των Προφητών, οι Τρεις Ιεράρχες, ο Άγιος Χαράλαμπος, ο Ευαγγελιστής  Ιωάννης και ο Άγιος Μηνάς.

Στον κυρίως ναό υπάρχουν δεξιά και αριστερά τα αναλόγια των ψαλτών. Περίτεχνα κατασκευασμένα από ξύλο καρυδιάς και διακοσμημένα από λευκό μάργαρο με σμικρογραφίες του Χριστού, της Παναγίας και Αγίων μεταφέρθηκαν στον Πατριαρχικό Ναό, από την Ιερά Μονή της Παναγίας της Καμαριώτισσας, της Χάλκης, το 1712.

Ο Πατριαρχικός Θρόνος που κατά την παράδοση συνδέεται με τον Άγιο Ιωάννη το Χρυσόστομο, είναι κατασκευασμένος από ξύλο καρυδιάς και διακοσμείται από ελεφαντοστό και πολύτιμους λίθους. Δεξιά του βρίσκεται το Παραθρόνιο και αριστερά του τα δώδεκα στασίδια των Συνοδικών Αρχιερέων. Απέναντι είναι τα στασίδια των Αρχόντων Οφφικιάλων, των πολιτικών επισήμων και των εκπροσώπων άλλων δογμάτων.

Απέναντι από τον Πατριαρχικό Θρόνο, στον τρίτο κίονα, είναι τοποθετημένος ο άμβωνας. Έργο του 1703, από ξύλο καρυδιάς και διακόσμηση που σχηματίζει ανθισμένα κλαδιά.

Στα δυτικά βρίσκεται ο γυναικωνίτης στο στηθαίο του οποίου τοποθετήθηκαν το 19ο αιώνα Αγιογραφίες με σκηνές από την Παλαιά και Καινή Διαθήκη.

Την όλη επιβλητική ατμόσφαιρα συμπληρώνουν οι πολυέλαιοι και οι ασημένιες κανδήλες.

Όλα αυτά μαζί με την ιεροπρέπεια που υπάρχει στις ακολουθίες συντελούν στην δημιουργία κατανυκτικού κλίματος, που παρόμοιό του δεν υπάρχει.

Εδώ δένουν αρμονικά η απλότητα με την μεγαλοπρέπεια και συνθέτουν περιβάλλον ουράνιο.

Κλείνω με τα λόγια κάποιας κυρίας από την ενορία μου στο Αννόβερο, που σε κάποια προσκυνηματική εκδρομή που είχαμε πραγματοποιήσει στην Κωνσταντινούπολη, ένα Σάββατο, μετά τον εσπερινό που παρακολουθήσαμε στον Πάνσεπτο Πατριαρχικό Ναό, βγαίνοντας μου είπε: «Εδώ, όλα μοιάζουν με ουρανό!».

Του Αρχιμανδρίτη Γεράσιμου Φραγκουλάκη

της Ι. Μητροπόλεως Γερμανίας

Ομοιότητες-Διαφορές-Οικειοποιήσεις

    Πρό της αποδόσεως της εορτής της Σαμαρείτιδος,αναρτούμε σε μουσικό κείμενο το Δοξαστικό των αίνων από το Δοξαστάριο Πέτρου,εκδόσεως  1899,στην εξήγηση Γεωργίου Βιολάκη.
    Στο αναρτούμενο μουσικό κείμενο,έχουν τεθεί εντός αγκυλών τρία εν συνόλω σημεία.Σε αυτά τα τρία (αριθ.3) σημεία αλλάζει ριζικά η μουσική γραμμή στο αντίστοιχο Δοξαστικό,που παραθέτει ο Πρωτοψάλτης Γεώργιος Ραιδεστηνός ο Β',στο επ' ονόματί του εκδοθέν Πεντηκοστάριο [άρα και το εν λόγω Δοξαστικό].
    Οποιος ενδιαφέρεται και έχει στην κατοχή του το εν λόγω βιβλίο,ας κάνει την αντιπαραβολή. Αυτοτελώς το Δοξαστικό έχει αναρτηθεί και σε αυτήν ΕΔΩ την ιστοδιεύθυνση.
    Επισημαίνουμε: Από τις (15) συνολικά γραμμές μουσικού κειμένου ΜΟΝΟΝ οι (3) δεν είναι του Πέτρου.
    Διερωτώμεθα: Σε ποιόν ανήκει μελοποιητικά το εν λόγω μέλος??????????????

    Τα συμπεράσματα δικά σας.

  ΟΦΕΛΠ

Ανέβη ο Ιησούς [Κυρ.Παραλύτου]-Ερμηνεία Κων.Πρίγγος

   Φίλος του Ομίλου μάς απέστειλε έτοιμο βιντεάκι,στο οποίο ακούγεται ο σπουδαίος Πρωτοψάλτης του Πατριαρχείου αείμνηστος Κων/νος Πρίγγος,να ψάλλει το περίφημο Δοξαστικό του εσπερινού της Κυριακής του Παραλύτου "Ανέβη ο Ιησούς εις Ιεροσόλυμα",σε ήχο πλ.Α'.Ο ήχος δεν είναι και τόσο καλός.Αλλά αλλού είναι το  ενδιαφέρον.
   Η ηχογράφηση έγινε μάλλον εντός οικίας, σαφώς φαίνεται ότι το μέλος  ψάλλεται "απέξω" και  επίσης ο μακαρίτης Πρωτοψάλτης δείχνει σε προχωρημένη ηλικία.
   Ο λόγος όμως που μας έστειλε αυτή την ηχογράφηση ο εν λόγω φίλος μας,είναι η επιθυμία του να επισημάνει  το πόσο εύκολα διαπιστώνει κάποιος βλέποντας το μουσικό κείμενο από το Δοξαστάριο του Πέτρου  και ακούγοντας τον περίφημο Αρχοντα Πρωτοψάλτη, ότι κατά το μέγιστον ψάλλει Πέτρο.Αλλά με ωραίες αναλύσεις και με σαφή καθοδήγηση πώς πρέπει να ερμηνεύονται τα κλασσικά μουσικά κέιμενα.
   Το σημείο που δεν ακολουθεί την μουσική γραμμή του Πέτρου αλλά χρησιμοποιεί άλλη γραμμή είναι στην "απόκριση του παραλυτικού".Και εκεί δεν παρατίθεται στο βίντεο μουσικό κείμενο.
   Εμείς το αναρτούμε γιατί αφ' ενός θεωρήσαμε λίαν ενδιαφέρουσα την όλη αυτή εργασία του φίλου μας και αφ' ετέρου γιά να επαναλάβουμε κάτι που πολλές φορές έχουμε αναφέρει στο παρελθόν.Οτι δηλαδή οι μεγάλοι και φτασμένοι Ψάλτες είτε απέξω ψάλλουν είτε από το κλασικό κείμενο,ερμηνεύουν σωστά τον μελοποιό.Και δεν απαιτούνται ούτε καταγραφές των ερμηνειών αυτών,με περισπούδαστες αναλύσεις των αναλύσεων και τα απλά να γίνονται πολύπλοκα και τα εύκολα δύσκολα.
Οι απλές αυθεντικές μελοποιήσεις,δίνουν την ευχέρεια και δυνατότητα στον ερμηνευτή-Ψάλτη να προσθέσει την προσωπική του προσέγγιση,ανάλογα με το τάλαντο της φωνής του,τις γνώσεις του,το μεράκι του.Ενώ αντίθετα οι υπερ-αναλελυμένες καταγραφές καθίστανται τα δεσμά του.Και εν προκειμένω η ερμηνεία του Κων.Πρίγγου -που ήξερε βέβαια να ψάλλει- βάζει τα πράγματα στην θέση τους και εμάς όλους μπροστά στις ευθύνες μας.
ΟΦΕΛΠ   

Μακάριος Ανήρ: Ερμηνείες -διασκευές- απαγγελίες.

   Σε συνέχεια της προηγούμενης ανάρτησής μας,όπου παρουσιάσαμε μία σπουδαία και άκρως ενδιαφέρουσα ερμηνεία του "Μακάριος Ανήρ..." από τον αείμνηστο κυρ Βασιλάκη Γιοβάνογλου,θα παραθέσουμε τρείς εικόνες που παρουσιάζουν τον α' στίχο αυτού του εσπερινού ύμνου και από αυτές (τις εικόνες) μπορεί κάθε ψάλτης ή ερευνητής να εξάγει πολλά και ποικίλλα συμπεράσματα.

 Η πρώτη είναι η αυθεντική μελοποίηση του Πέτρου,όπως εξηγήθηκε στην νέα μέθοδο από τους τρείς και εκδόθηκε στην Πανδέκτη.Εδώ βλέπουμε την μελοποιητική δομή γιά πολύ σύντομη ερμηνεία και στίχους ανά δύο σειρές περίπου με αλληλουάριο.






 

Η δεύτερη είναι η διασκευή της αρχικής μελοποίησης του Πέτρου από τον μεθεπόμενο διάδοχό του και εν συνεχεία Πρωτοψάλτη Μανουήλ,όπως εξηγήθηκε και αυτή στην νέα μέθοδο, εκδόθηκε στην Πανδέκτη και όπως αναφέραμε και στην προηγούμενη ανάρτησή μας καθιερώθηκε.Πρέπει εδώ να τονισθεί ότι σε όλες τις παλαιές εκδόσεις,ρητά αναφέρεται ότι είναι διασκευή της αρχικής μελοποίησης του Πέτρου,από τον Πρωτοψάλτη Μανουήλ.




Η τρίτη είναι καταγραφή μιάς "κατ' απαγγελία" ερμηνείας(???)   τού Πρωτοψάλτου Ιακώβου Ναυπλιώτου (όπως επιγράφεται) και την βρήκαμε σε "Ανθολογία" που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο,η οποία (ανθολογία) περιέχει διάφορα μέλη σε καταγραφή τα περισσότερα τού Αγγ.Βουδούρη και με την οποία θα ασχοληθούμε και σε άλλα γνωστά μέλη.Εδώ επιλέξαμε να μεταφέρουμε αυτή την "εκδοχή" γιατί ίσως από εδώ αρχίζει και η αποδόμηση,αφού κατ' αρχήν δεν αναφέρεται καθόλου ο αρχικός μελοποιός Πέτρος,κατά δεύτερον σαφώς αφήνει να εννοηθεί ότι είναι μελωδία του Μανουήλ και κατά τρίτον επειδή από τότε άρχισε αυτή η "μόδα" της "κατ'απαγγελίαν", "κατ' ερμηνείαν", "κατ' εκλογήν" κλπ κλπ ,με άσκοπες αναλύσεις ή υπεραναλύσεις  και πολλές φορές και με επεμβάσεις στην βασική γραμμή. Πιστεύουμε ότι ο αείμνηστος Ιάκωβος επ' ουδενί θα συμφωνούσε με αυτές τις καταγραφές. Εξ'άλλου τόσον ο ίδιος,όσον και ο προκάτοχός του και πενθερός του Γεώργιος Βιολάκης,δεν ασχολήθηκαν με το "άθλημα" της μελοποιϊας  αφού είχαν την πεποίθηση ότι οι υπάρχουσες μελοποιήσεις επαρκούν.Γι αυτό και οι ίδιοι ελάχιστες νέες μελωδίες κατέλιπον.Και σχεδόν καθόλου διασκευές.
Αυτή η τρίτη εκδοχή που μεταφέραμε είναι από τις πλέον μετρημένες.Γιατί στον κατακλυσμό των νεωτέρων εκδόσεων συναντάς σημεία και τέρατα.Αλλά δεν επιθυμούμε ούτε να ασχοληθούμε ούτε και να εμπλακούμε με αυτές.
Πάντως ο κυρ Βασίλης τον ύμνο έψαλλε από το κλασικό μουσικό κείμενο.Και αν προσέξετε και τις "Ναυπλιώτιες" αναλύσεις εκτελεί και Πατριαρχικό ύφος διαθέτει.   
   Τα συμπεράσματα δικά σας.
ΟΦΕΛΠ